21.
Savaş, Müslüme Melis
Âlemgîr Şâh’ın (Evrengzib) Hindu Politikaları ve Bunun Üzerine Bir Değerlendirme Journal Article
In: Akademik Platform İslami Araştırmalar Dergisi, vol. 4, no. 3, pp. 291–303, 2020.
@article{article_831950,
title = {\^{A}lemg\^{i}r \c{S}\^{a}h’ın (Evrengzib) Hindu Politikaları ve Bunun \"{U}zerine Bir De\u{g}erlendirme},
author = {M\"{u}sl\"{u}me Melis Sava\c{s}},
year = {2020},
date = {2020-01-01},
urldate = {2020-01-01},
journal = {Akademik Platform \.{I}slami Ara\c{s}tırmalar Dergisi},
volume = {4},
number = {3},
pages = {291\textendash303},
publisher = {Akademik Perspektif Derne\u{g}i},
abstract = {Tarihin en eski medeniyetlerinden birine ev sahipli\u{g}i yapan Hindistan, kadim d\"{o}nemlerden g\"{u}n\"{u}m\"{u}ze kadar bir\c{c}ok toplumun ilgi merkezi olmu\c{s}tur. \"{O}zellikle asırlarca T\"{u}rklere yurt olan bu \"{u}lke, me\c{s}hur lider Gandi’nin de ifade etti\u{g}i Hintliler ve T\"{u}rklerin ortak vatanıdır. T\"{u}rklerin Hindistan’daki varlı\u{g}ı milad \"{o}ncesi d\"{o}nemden ba\c{s}layarak g\"{u}n\"{u}m\"{u}ze kadar gelmekte olup \"{o}zellikle T\"{u}rklerin milad sonrası G\"{u}ney Asya’da kurmu\c{s} oldukları devletler ve sultanlıkların en \"{o}nemlileri bu topraklarda yer almaktadır. \"{O}yle ki T\"{u}rkler, bir\c{c}o\u{g}u hala ayakta olan muhte\c{s}em mimarileri T\"{u}rk-Hint tarih ve medeniyetinin hafızalarına kazımı\c{s}tır. \"{O}zellikle Bab\"{u}r’\"{u}n temellerini attı\u{g}ı Bab\"{u}rl\"{u}ler d\"{o}nemi T\"{u}rklerin Hindistan’da en geni\c{s} alana sahip oldu\u{g}u \c{c}a\u{g}dır. Bu y\"{u}zdendir ki bu d\"{o}nem “T\"{u}rklerin Hindistan’daki Altın \c{C}a\u{g}ı” olarak zikredilmektedir. \"{O}zellikle Bab\"{u}r’\"{u}n d\"{o}rd\"{u}nc\"{u} ku\c{s}aktan torunu \^{A}lemg\^{i}rEb\"{u}’l-Muzaffer Muhammed Muhyidd\^{i}n Evreng\^{i}zb d\"{o}neminde Bab\"{u}rl\"{u}ler kuzeyde Ke\c{s}mir’den g\"{u}neyde Cinci’ye ve do\u{g}uda \c{C}ittagong’dan batıdaHinduku\c{s} menziline kadar olan co\u{g}rafyaya h\^{a}kim olmu\c{s}tur. Bab\"{u}rl\"{u}leri en geni\c{s} sınırlara ula\c{s}tıran \^{A}lemg\^{i}r bu ba\c{s}arısını uygulamı\c{s} oldu\u{g}u dini ve siyasi politikalara bor\c{c}ludur. Onun daha \c{c}ok gayri M\"{u}slim tebaa arasındaki Hindulara kar\c{s}ı uygulamı\c{s} oldu\u{g}u politikalar g\"{u}n\"{u}m\"{u}zde dahi pek \c{c}ok ara\c{s}tırmacı tarafından tartı\c{s}ılmaktadır. \c{C}alı\c{s}mamızda \^{A}lemg\^{i}r’in \"{o}zellikle Hindu toplumu \"{u}zerinde uyguladı\u{g}ı politikalar genel hatları ele alınıp de\u{g}erlendirilecektir.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Tarihin en eski medeniyetlerinden birine ev sahipliği yapan Hindistan, kadim dönemlerden günümüze kadar birçok toplumun ilgi merkezi olmuştur. Özellikle asırlarca Türklere yurt olan bu ülke, meşhur lider Gandi’nin de ifade ettiği Hintliler ve Türklerin ortak vatanıdır. Türklerin Hindistan’daki varlığı milad öncesi dönemden başlayarak günümüze kadar gelmekte olup özellikle Türklerin milad sonrası Güney Asya’da kurmuş oldukları devletler ve sultanlıkların en önemlileri bu topraklarda yer almaktadır. Öyle ki Türkler, birçoğu hala ayakta olan muhteşem mimarileri Türk-Hint tarih ve medeniyetinin hafızalarına kazımıştır. Özellikle Babür’ün temellerini attığı Babürlüler dönemi Türklerin Hindistan’da en geniş alana sahip olduğu çağdır. Bu yüzdendir ki bu dönem “Türklerin Hindistan’daki Altın Çağı” olarak zikredilmektedir. Özellikle Babür’ün dördüncü kuşaktan torunu ÂlemgîrEbü’l-Muzaffer Muhammed Muhyiddîn Evrengîzb döneminde Babürlüler kuzeyde Keşmir’den güneyde Cinci’ye ve doğuda Çittagong’dan batıdaHindukuş menziline kadar olan coğrafyaya hâkim olmuştur. Babürlüleri en geniş sınırlara ulaştıran Âlemgîr bu başarısını uygulamış olduğu dini ve siyasi politikalara borçludur. Onun daha çok gayri Müslim tebaa arasındaki Hindulara karşı uygulamış olduğu politikalar günümüzde dahi pek çok araştırmacı tarafından tartışılmaktadır. Çalışmamızda Âlemgîr’in özellikle Hindu toplumu üzerinde uyguladığı politikalar genel hatları ele alınıp değerlendirilecektir.
22.
Büyükbahçeci, Esra
Hindu (Pañçatantra, Hitopadeşa, Kathāsaritsāgara) ve Buddhist (Cātaka) Metinlerinde Yer Alan “Kaplan Postu Giyen Eşek” Anlatısının İncelenmesi Journal Article
In: Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, vol. 7, no. 16, pp. 887–894, 2019, ISSN: 2147-2610.
@article{B\"{U}Y\"{U}KBAH\c{C}EC\.{I}2019,
title = {Hindu (Pa\~{n}\c{c}atantra, Hitopade\c{s}a, Kath\={a}sarits\={a}gara) ve Buddhist (C\={a}taka) Metinlerinde Yer Alan “Kaplan Postu Giyen E\c{s}ek” Anlatısının \.{I}ncelenmesi},
author = {Esra B\"{u}y\"{u}kbah\c{c}eci},
doi = {10.33692/avrasyad.543705},
issn = {2147-2610},
year = {2019},
date = {2019-03-24},
urldate = {2019-03-24},
journal = {Avrasya Uluslararası Ara\c{s}tırmalar Dergisi},
volume = {7},
number = {16},
pages = {887--894},
publisher = {Avrasya Uluslararası Arastırmalar Dergisi},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
23.
Kökdemir, Esra
Buddhist Eser Cātaka’daki Anlatıların Hint Kültürüne Etkisi ve Alegorik Yolla Görsel Yansımalar Journal Article
In: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, vol. 59, no. 2, pp. 793–810, 2019.
@article{article_1044520,
title = {Buddhist Eser C\={a}taka’daki Anlatıların Hint K\"{u}lt\"{u}r\"{u}ne Etkisi ve Alegorik Yolla G\"{o}rsel Yansımalar},
author = {Esra K\"{o}kdemir},
year = {2019},
date = {2019-01-01},
urldate = {2019-01-01},
journal = {Ankara \"{U}niversitesi Dil ve Tarih-Co\u{g}rafya Fak\"{u}ltesi Dergisi},
volume = {59},
number = {2},
pages = {793\textendash810},
publisher = {Ankara \"{U}niversitesi},
abstract = {Buddhizm’in merkezinde yer alan Buddha, ya\c{s}amı boyunca Hindistan’da bulunmu\c{s}, bu toprakları gezmi\c{s} ve \"{o}\u{g}retisini de yine ilk olarak bu kıtanın topraklarında aktarmı\c{s}tır. Buddha’nın anlatmak ve \"{o}\u{g}retmek istedi\u{g}i bu felsefe, bu \c{c}alı\c{s}manın ana konusu olan C\={a}taka metni i\c{c}inde ge\c{c}en \"{o}yk\"{u}lerde yer almaktadır. Buddha, aydınlanmaya eri\c{s}meden \"{o}nce bir Bodhisatta olarak ya\c{s}adı\u{g}ı olaylar bu eserde i\c{s}lenmi\c{s}tir. 547 anlatıdan olu\c{s}an bu eserde Bodhisatta’nın \c{c}e\c{s}itli formlarda bedenlendi\u{g}i g\"{o}r\"{u}lmektedir. Bu anlatılar i\c{c}inde i\c{s}lenen en \"{o}nemli unsur ise, mesle\u{g}i, kastı, dini ne olursa olsun Bodhisatta’nın her zaman y\"{o}n g\"{o}sterici, ahl\^{a}ki de\u{g}erlere \"{o}nem veren ve do\u{g}ruyu bilen biri olarak g\"{o}sterilmesidir. Buddha hangi formda bedenlenmi\c{s} olursa olsun, \"{o}yk\"{u}ler Buddhist \"{o}\u{g}retiyi yaymayı ama\c{c}lamı\c{s}tır. Bu nedenle Buddhizm’i yaymak bir ama\c{c}, \"{o}yk\"{u}ler ise bir ara\c{c} niteli\u{g}indedir. Eserde anlatılan \"{o}yk\"{u}lerin Buddha’nın ya\c{s}amından izler ta\c{s}ıdı\u{g}ı d\"{u}\c{s}\"{u}n\"{u}ld\"{u}\u{g}\"{u} i\c{c}in, Buddha’nın hayatı ele alınarak C\={a}taka anlatıları ile benzerlikleri tespit edilmeye \c{c}alı\c{s}ılmı\c{s}tır. Bunun yanı sıra, bu \c{c}alı\c{s}mada bu anlatıların Hint k\"{u}lt\"{u}r\"{u}ne hem edebi a\c{c}ıdan hem de alegorik yolla g\"{o}rsel yansımaları ara\c{s}tırılmı\c{s}tır.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Buddhizm’in merkezinde yer alan Buddha, yaşamı boyunca Hindistan’da bulunmuş, bu toprakları gezmiş ve öğretisini de yine ilk olarak bu kıtanın topraklarında aktarmıştır. Buddha’nın anlatmak ve öğretmek istediği bu felsefe, bu çalışmanın ana konusu olan Cātaka metni içinde geçen öykülerde yer almaktadır. Buddha, aydınlanmaya erişmeden önce bir Bodhisatta olarak yaşadığı olaylar bu eserde işlenmiştir. 547 anlatıdan oluşan bu eserde Bodhisatta’nın çeşitli formlarda bedenlendiği görülmektedir. Bu anlatılar içinde işlenen en önemli unsur ise, mesleği, kastı, dini ne olursa olsun Bodhisatta’nın her zaman yön gösterici, ahlâki değerlere önem veren ve doğruyu bilen biri olarak gösterilmesidir. Buddha hangi formda bedenlenmiş olursa olsun, öyküler Buddhist öğretiyi yaymayı amaçlamıştır. Bu nedenle Buddhizm’i yaymak bir amaç, öyküler ise bir araç niteliğindedir. Eserde anlatılan öykülerin Buddha’nın yaşamından izler taşıdığı düşünüldüğü için, Buddha’nın hayatı ele alınarak Cātaka anlatıları ile benzerlikleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Bunun yanı sıra, bu çalışmada bu anlatıların Hint kültürüne hem edebi açıdan hem de alegorik yolla görsel yansımaları araştırılmıştır.
24.
Savaş, Müslüme Melis
Sanskrit Dili ve Ak Hunlarda Kullanımı Journal Article
In: Gazi Türkiyat, no. 24, pp. 37–46, 2019.
@article{article_1060894,
title = {Sanskrit Dili ve Ak Hunlarda Kullanımı},
author = {M\"{u}sl\"{u}me Melis Sava\c{s}},
year = {2019},
date = {2019-01-01},
urldate = {2019-01-01},
journal = {Gazi T\"{u}rkiyat},
number = {24},
pages = {37\textendash46},
publisher = {Ankara Hacı Bayram Veli \"{U}niversitesi},
abstract = {Hint Avrupa dil ailesinin atası olarak g\"{o}r\"{u}len Sanskrit dilinin k\"{o}keni ve kullanım alanı ile ilgili tartı\c{s}malar g\"{u}n\"{u}m\"{u}zde dahi s\"{u}rse de onun dini metin dili olması ve kullanıldı\u{g}ı co\u{g}rafyan bakımından g\"{o}z \"{o}n\"{u}ne alındı\u{g}ında e\c{s}siz bir yere sahip oldu\u{g}u olduk\c{c}a a\c{c}ıktır. Hint topraklarında do\u{g}du\u{g}u d\"{u}\c{s}\"{u}n\"{u}len bu dil sadece Hindistan ile sınırlı kalmamı\c{s} Hazar Denizi ve Ortado\u{g}u’ya kadar uzanmı\c{s}tır. Hindistan topraklarında bir d\"{o}nem varlıklarını s\"{u}rd\"{u}rm\"{u}\c{s} olan ak Hunlar yani Sanskrit metinlerinin H\={u}naları da h\^{a}kim oldukları 4 ile 6. Y\"{u}zyıllar arasındaki d\"{o}nemde Hint toplumunun dili olan Sanskrit dilini kullanmı\c{s}tır. S\"{o}z konusu d\"{o}nemde \"{o}zellikle kitabe numizmatik dili olarak daha \c{c}ok Sanskirt dili Brahmi alfabesi ile yazılmı\c{s}tır. Ak Hunlar da dili ve yazı sistemini benimsemi\c{s}lerdir. \c{C}alı\c{s}mamızda Sanskrit dili ve Sanskrit dilinin yazıldı\u{g}ı alfabeler hakkında genel bilgiler verilecek ve Hunların bu dili kullandıklarını kanıtlayan \"{o}rnekler verilecektir.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Hint Avrupa dil ailesinin atası olarak görülen Sanskrit dilinin kökeni ve kullanım alanı ile ilgili tartışmalar günümüzde dahi sürse de onun dini metin dili olması ve kullanıldığı coğrafyan bakımından göz önüne alındığında eşsiz bir yere sahip olduğu oldukça açıktır. Hint topraklarında doğduğu düşünülen bu dil sadece Hindistan ile sınırlı kalmamış Hazar Denizi ve Ortadoğu’ya kadar uzanmıştır. Hindistan topraklarında bir dönem varlıklarını sürdürmüş olan ak Hunlar yani Sanskrit metinlerinin Hūnaları da hâkim oldukları 4 ile 6. Yüzyıllar arasındaki dönemde Hint toplumunun dili olan Sanskrit dilini kullanmıştır. Söz konusu dönemde özellikle kitabe numizmatik dili olarak daha çok Sanskirt dili Brahmi alfabesi ile yazılmıştır. Ak Hunlar da dili ve yazı sistemini benimsemişlerdir. Çalışmamızda Sanskrit dili ve Sanskrit dilinin yazıldığı alfabeler hakkında genel bilgiler verilecek ve Hunların bu dili kullandıklarını kanıtlayan örnekler verilecektir.
25.
Kayalı, Yalçın; Büyükbahçeci, Esra
Türk ve Hint Mitolojilerinde Doğa Fenomenleri: Güneş ve Ay Journal Article
In: Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, vol. 6, no. 15, pp. 1168–1183, 2018, ISSN: 2147-2610.
@article{KAYALI2018,
title = {T\"{u}rk ve Hint Mitolojilerinde Do\u{g}a Fenomenleri: G\"{u}ne\c{s} ve Ay},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı and Esra B\"{u}y\"{u}kbah\c{c}eci},
doi = {10.33692/avrasyad.510021},
issn = {2147-2610},
year = {2018},
date = {2018-11-28},
urldate = {2018-11-28},
journal = {Avrasya Uluslararası Ara\c{s}tırmalar Dergisi},
volume = {6},
number = {15},
pages = {1168--1183},
publisher = {Avrasya Uluslararası Arastırmalar Dergisi},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
26.
Kayalı, Yalçın
Hindistan'ın Kısa Tarihi Journal Article
In: Şarkiyat, vol. 10, no. 3, pp. 1223–1227, 2018, ISSN: 1308-9633.
@article{KAYALI2018b,
title = {Hindistan\'ın Kısa Tarihi},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı},
doi = {10.26791/sarkiat.424797},
issn = {1308-9633},
year = {2018},
date = {2018-09-17},
urldate = {2018-09-17},
journal = {\c{S}arkiyat},
volume = {10},
number = {3},
pages = {1223--1227},
publisher = {e-Sarkiyat Ilmi Arastirmalari Dergisi},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
27.
Kayalı, Yalçın
ACANTA MAĞARALARI: BUDDHİST GELENEK VE ÇAİTYALAR Journal Article
In: Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 19, no. 35, pp. 504–525, 2018, ISSN: 2564-6834.
@article{Kayalı2018,
title = {ACANTA MA\u{G}ARALARI: BUDDH\.{I}ST GELENEK VE \c{C}A\.{I}TYALAR},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı},
doi = {10.21550/sosbilder.399691},
issn = {2564-6834},
year = {2018},
date = {2018-07-31},
urldate = {2018-07-31},
journal = {Uluda\u{g} \"{U}niversitesi Fen-Edebiyat Fak\"{u}ltesi Sosyal Bilimler Dergisi},
volume = {19},
number = {35},
pages = {504--525},
publisher = {Uludag Universitesi Fen Edebiyat Fakultesi Sosyal Bilimler Dergisi},
abstract = {\<jats:p xml:lang="tr"\>Buddhist k\"{u}lt\"{u}re ait olduk\c{c}a \"{o}nemli
unsurları i\c{c}erisinde barındıran Acanta ma\u{g}aralarının tarihi, M\"{O} 2. y\"{u}zyıla
kadar gitmektedir. Bu ma\u{g}aralar, olu\c{s}turuldukları d\"{o}nem itibarıyla ikiye
ayrılmaktadır. Birinci grup, M\"{O} 2-1. y\"{u}zyıllar arasında olu\c{s}turulmu\c{s}ken; ikinci
grup ise yakla\c{s}ık olarak d\"{o}rt y\"{u}z yıl s\"{u}ren bir aranın ardından, MS 4-6.
y\"{u}zyıllar arasında olu\c{s}turulmu\c{s}tur. Tarihsel s\"{u}re\c{c}te birinci grup olarak
adlandırılan ma\u{g}aralar, Buddhizm’in H\={i}nay\={a}na mezhebi inanırları tarafından
kullanılmı\c{s}, ikinci grup ise Mah\={a}y\={a}na mezhebinin manastırları olarak hizmet
vermi\c{s}tir. Yapısal ve \c{s}ekilsel \"{o}zellikleri bakımından da ikiye ayrılan Acanta
ma\u{g}aralarının, yirmi be\c{s}i vih\={a}ra, be\c{s}i ise \c{c}aitya formunda in\c{s}a edilmi\c{s}tir.
\c{C}alı\c{s}mamıza konu olan \c{c}aitya-grihaların i\c{c}erisinde birer k\"{u}\c{c}\"{u}k st\={u}pa
bulunmaktadır. St\={u}palar, Buddhist k\"{u}lt\"{u}re ait olduk\c{c}a kıymetli ipu\c{c}larını
g\"{u}n\"{u}m\"{u}ze ta\c{s}ımaktadır. Bu sebeple \c{c}alı\c{s}mamızda, Acanta’daki \c{c}aityaların yapısal
ve k\"{u}lt\"{u}rel \"{o}zellikleri incelenerek, Hint k\"{u}lt\"{u}r\"{u}ndeki yeri ve \"{o}nemi konusuna
vurgu yapılmak istenmi\c{s}tir.\</jats:p\>},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
<jats:p xml:lang="tr">Buddhist kültüre ait oldukça önemli
unsurları içerisinde barındıran Acanta mağaralarının tarihi, MÖ 2. yüzyıla
kadar gitmektedir. Bu mağaralar, oluşturuldukları dönem itibarıyla ikiye
ayrılmaktadır. Birinci grup, MÖ 2-1. yüzyıllar arasında oluşturulmuşken; ikinci
grup ise yaklaşık olarak dört yüz yıl süren bir aranın ardından, MS 4-6.
yüzyıllar arasında oluşturulmuştur. Tarihsel süreçte birinci grup olarak
adlandırılan mağaralar, Buddhizm’in Hīnayāna mezhebi inanırları tarafından
kullanılmış, ikinci grup ise Mahāyāna mezhebinin manastırları olarak hizmet
vermiştir. Yapısal ve şekilsel özellikleri bakımından da ikiye ayrılan Acanta
mağaralarının, yirmi beşi vihāra, beşi ise çaitya formunda inşa edilmiştir.
Çalışmamıza konu olan çaitya-grihaların içerisinde birer küçük stūpa
bulunmaktadır. Stūpalar, Buddhist kültüre ait oldukça kıymetli ipuçlarını
günümüze taşımaktadır. Bu sebeple çalışmamızda, Acanta’daki çaityaların yapısal
ve kültürel özellikleri incelenerek, Hint kültüründeki yeri ve önemi konusuna
vurgu yapılmak istenmiştir.</jats:p>
unsurları içerisinde barındıran Acanta mağaralarının tarihi, MÖ 2. yüzyıla
kadar gitmektedir. Bu mağaralar, oluşturuldukları dönem itibarıyla ikiye
ayrılmaktadır. Birinci grup, MÖ 2-1. yüzyıllar arasında oluşturulmuşken; ikinci
grup ise yaklaşık olarak dört yüz yıl süren bir aranın ardından, MS 4-6.
yüzyıllar arasında oluşturulmuştur. Tarihsel süreçte birinci grup olarak
adlandırılan mağaralar, Buddhizm’in Hīnayāna mezhebi inanırları tarafından
kullanılmış, ikinci grup ise Mahāyāna mezhebinin manastırları olarak hizmet
vermiştir. Yapısal ve şekilsel özellikleri bakımından da ikiye ayrılan Acanta
mağaralarının, yirmi beşi vihāra, beşi ise çaitya formunda inşa edilmiştir.
Çalışmamıza konu olan çaitya-grihaların içerisinde birer küçük stūpa
bulunmaktadır. Stūpalar, Buddhist kültüre ait oldukça kıymetli ipuçlarını
günümüze taşımaktadır. Bu sebeple çalışmamızda, Acanta’daki çaityaların yapısal
ve kültürel özellikleri incelenerek, Hint kültüründeki yeri ve önemi konusuna
vurgu yapılmak istenmiştir.</jats:p>
28.
Kayalı, Yalçın
Mircea Eliade’nin Dinsel İnançlar ve Düşünceler Tarihi Adlı Üçlemesinden: Gotama Budha’dan Hiristiyanliğin Doğuşuna’da Hint Kültürünün Yeri Journal Article
In: Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, no. 16, pp. 173–188, 2018.
@article{article_1044998,
title = {Mircea Eliade’nin Dinsel \.{I}nan\c{c}lar ve D\"{u}\c{s}\"{u}nceler Tarihi Adlı \"{U}\c{c}lemesinden: Gotama Budha’dan Hiristiyanli\u{g}in Do\u{g}u\c{s}una’da Hint K\"{u}lt\"{u}r\"{u}n\"{u}n Yeri},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı},
year = {2018},
date = {2018-01-01},
urldate = {2018-01-01},
journal = {I\u{g}dır \"{U}niversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
number = {16},
pages = {173\textendash188},
publisher = {I\u{g}dır \"{U}niversitesi},
abstract = {Edeb\^{i} sanatlar sınırlı sayıdaki kelimelerle adı konulmamı\c{s} duygu ve d\"{u}\c{s}\"{u}nceleri ifade etmeye imk\^{a}n tanıdı\u{g}ı gibi anlatımı da g\"{u}\c{c}lendirir. \.{I}maj olarak adlandırılan haric\^{i} \^{a}lemdeki nesne ve mefhumların insan zihninde uyandırdı\u{g}ı tasavvur ve intibalar mecaz, te\c{s}bih ve isti\^{a}relerle s\"{o}ze d\"{o}k\"{u}lebilir. Mecaz ve te\c{s}bihin kendisinde birle\c{s}ti\u{g}i isti\^{a}reye en b\"{u}y\"{u}k ilgiyi klasik T\"{u}rk \c{s}airleri duymu\c{s}tur. \c{S}airler birbirlerinden farklı varlıkların \c{c}arpıcı \"{o}zelliklerini sevgilide bir araya getirerek kusursuz, saf bir g\"{u}zelli\u{g}i isti\^{a}relerle elde etmeye \c{c}alı\c{s}mı\c{s}, yine isti\^{a}relerle yepyeni mazmunların arayı\c{s}ı i\c{c}ine girmi\c{s}lerdir. Rahat, zarif, akıcı bir \"{u}slupla \c{s}iirlerini yazan b\"{u}y\"{u}k divan \c{s}airi Nedim bir\c{c}ok bakımdan klasik T\"{u}rk \c{s}iiri gelene\u{g}ini s\"{u}rd\"{u}rmekle birlikte kendine \"{o}zg\"{u} edası, orijinal hayal ve benzetmeleriyle klasik T\"{u}rk \c{s}iirine yeni bir renk katmı\c{s}tır. \c{C}alı\c{s}mayla Nedim’in sanat g\"{u}c\"{u}n\"{u}n \"{u}r\"{u}n\"{u} olan gazellerinde isti\^{a}relerden ne \"{o}l\c{c}\"{u}de ve ne \c{s}ekilde yararlandı\u{g}ının tespiti ama\c{c}lanmı\c{s}tır.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Edebî sanatlar sınırlı sayıdaki kelimelerle adı konulmamış duygu ve düşünceleri ifade etmeye imkân tanıdığı gibi anlatımı da güçlendirir. İmaj olarak adlandırılan haricî âlemdeki nesne ve mefhumların insan zihninde uyandırdığı tasavvur ve intibalar mecaz, teşbih ve istiârelerle söze dökülebilir. Mecaz ve teşbihin kendisinde birleştiği istiâreye en büyük ilgiyi klasik Türk şairleri duymuştur. Şairler birbirlerinden farklı varlıkların çarpıcı özelliklerini sevgilide bir araya getirerek kusursuz, saf bir güzelliği istiârelerle elde etmeye çalışmış, yine istiârelerle yepyeni mazmunların arayışı içine girmişlerdir. Rahat, zarif, akıcı bir üslupla şiirlerini yazan büyük divan şairi Nedim birçok bakımdan klasik Türk şiiri geleneğini sürdürmekle birlikte kendine özgü edası, orijinal hayal ve benzetmeleriyle klasik Türk şiirine yeni bir renk katmıştır. Çalışmayla Nedim’in sanat gücünün ürünü olan gazellerinde istiârelerden ne ölçüde ve ne şekilde yararlandığının tespiti amaçlanmıştır.
29.
Kayalı, Yalçın
Hint Gandhara ve Mathura Sanat Eserlerinde Budist İkonografinin Yeri Journal Article
In: Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, no. 14, pp. 249–285, 2018.
@article{article_1044996,
title = {Hint Gandhara ve Mathura Sanat Eserlerinde Budist \.{I}konografinin Yeri},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı},
year = {2018},
date = {2018-01-01},
urldate = {2018-01-01},
journal = {I\u{g}dır \"{U}niversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
number = {14},
pages = {249\textendash285},
publisher = {I\u{g}dır \"{U}niversitesi},
abstract = {Buddhist sanat eserlerinin ilk izlerine M\"{O} III. y\"{u}zyılda rastlanılır. Bu d\"{o}nem Gandhara ekol\"{u}n\"{u}n etkisi altındadır. MS II. y\"{u}zyıla gelindi\u{g}inde, d\"{o}nemin siyasi g\"{u}\c{c}lerinin de deste\u{g}iyle, zirveye ula\c{s}tı\u{g}ı anla\c{s}ılmaktadır. Bu d\"{o}nem itibariyle, Buddhist ikonografi b\"{u}y\"{u}k bir \"{o}nem kazanmı\c{s} ve \c{c}ok sayıda Buddha heykeli yapılmı\c{s}tır. Bu heykeller g\"{o}r\"{u}n\"{u}\c{s}leri itibariyle, antik Yunan heykellerinin izlerini ta\c{s}ı\c{s}alar da, konularını Hint’ten \c{c}o\u{g}unlukla da Buddhizm’den almı\c{s}lardır. Geli\c{s}im s\"{u}re\c{c}leri a\c{c}ısından Gandhara ekol\"{u}n\"{u}n \c{c}a\u{g}da\c{s}ı olarak bilinen ve tıpkı Gandhara gibi, M\"{O} II.-III. y\"{u}zyıllar itibariyle var olan Mathura sanatı ise Hint’e \"{o}zg\"{u}, yerel tarzı ile dikkat \c{c}ekmektedir. \"{O}nceleri daha \c{c}ok Cain ve Hindu k\"{u}lt\"{u}rden beslendi\u{g}i anla\c{s}ılan Mathura sanatının, MS II.- III. y\"{u}zyıla gelindi\u{g}inde, Gandhara ile birlikte, etkisini Buddhist eserler \"{u}zerinde g\"{o}stermeye ba\c{s}ladı\u{g}ı bilinmektedir. Biz de bu \c{c}alı\c{s}mayla, sanatsal gelenekleri ve \"{u}slupları a\c{c}ısından farklılıklar g\"{o}sterseler de, yakla\c{s}ık sekiz, dokuz y\"{u}zyıllık bir s\"{u}re\c{c}te, Buddha heykellerine can veren Gandhara ve Mathura sanat ekollerinin, geleneksel Hint sanatına olan izlerini yansıtmaya \c{c}alı\c{s}ılmı\c{s}tır.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Buddhist sanat eserlerinin ilk izlerine MÖ III. yüzyılda rastlanılır. Bu dönem Gandhara ekolünün etkisi altındadır. MS II. yüzyıla gelindiğinde, dönemin siyasi güçlerinin de desteğiyle, zirveye ulaştığı anlaşılmaktadır. Bu dönem itibariyle, Buddhist ikonografi büyük bir önem kazanmış ve çok sayıda Buddha heykeli yapılmıştır. Bu heykeller görünüşleri itibariyle, antik Yunan heykellerinin izlerini taşışalar da, konularını Hint’ten çoğunlukla da Buddhizm’den almışlardır. Gelişim süreçleri açısından Gandhara ekolünün çağdaşı olarak bilinen ve tıpkı Gandhara gibi, MÖ II.-III. yüzyıllar itibariyle var olan Mathura sanatı ise Hint’e özgü, yerel tarzı ile dikkat çekmektedir. Önceleri daha çok Cain ve Hindu kültürden beslendiği anlaşılan Mathura sanatının, MS II.- III. yüzyıla gelindiğinde, Gandhara ile birlikte, etkisini Buddhist eserler üzerinde göstermeye başladığı bilinmektedir. Biz de bu çalışmayla, sanatsal gelenekleri ve üslupları açısından farklılıklar gösterseler de, yaklaşık sekiz, dokuz yüzyıllık bir süreçte, Buddha heykellerine can veren Gandhara ve Mathura sanat ekollerinin, geleneksel Hint sanatına olan izlerini yansıtmaya çalışılmıştır.
30.
Kayalı, Yalçın
The Hindu History Journal Article
In: Şarkiyat, vol. 10, no. 4, pp. 1677–1680, 2018.
@article{article_482192,
title = {The Hindu History},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı},
year = {2018},
date = {2018-01-01},
urldate = {2018-01-01},
journal = {\c{S}arkiyat},
volume = {10},
number = {4},
pages = {1677\textendash1680},
publisher = {\c{S}arkiyat Ara\c{s}tırmaları Derne\u{g}i},
abstract = {\<p\>K\.{I}TAP TANITIMI \</p\>},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
<p>KİTAP TANITIMI </p>
31.
Kayalı, Yalçın
Buddhist Kültürün Acanta Mağaralarındaki İzleri: Vihāralar Journal Article
In: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, vol. 58, no. 1, pp. 29–58, 2018.
@article{article_1044523,
title = {Buddhist K\"{u}lt\"{u}r\"{u}n Acanta Ma\u{g}aralarındaki \.{I}zleri: Vih\={a}ralar},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı},
year = {2018},
date = {2018-01-01},
urldate = {2018-01-01},
journal = {Ankara \"{U}niversitesi Dil ve Tarih-Co\u{g}rafya Fak\"{u}ltesi Dergisi},
volume = {58},
number = {1},
pages = {29\textendash58},
publisher = {Ankara \"{U}niversitesi},
abstract = {Hint’e ait olduk\c{c}a kıymetli izleri i\c{c}erisinde barındıran Acanta Ma\u{g}araları, kadim Hint tarihi ve k\"{u}lt\"{u}r\"{u} a\c{c}ısından \"{o}nemli bir yere sahiptir. Acanta ma\u{g}araları yapılı\c{s} tarihleri ve bi\c{c}imsel \"{o}zellikleri bakımından iki gruba ayrılmaktadır. Tarihsel s\"{u}re\c{c}te, milattan \"{o}nceki d\"{o}neme ait olanlar, birinci grup; milattan sonra 4. y\"{u}zyıl itibarıyla oyulmu\c{s} olanlar ise ikinci grup olarak adlandırılmaktadır. Yapılı\c{s} bi\c{c}imleri a\c{c}ısından da Hint’e \"{o}zg\"{u} haliyle, vih\={a}ralar ve \c{c}aityalar olmak \"{u}zere ikiye ayrılırlar. \c{C}alı\c{s}mamıza konu olan vih\={a}ralar ise, verandası, i\c{c} ve dı\c{s} s\"{u}tunları, heykel, kabartma ve duvar resimleriyle, her biri ayrı ayrı kıymetli, birer sanat eseri olma \"{o}zelli\u{g}i ta\c{s}ımaktadır. Ma\u{g}aralardaki duvar resimlerinde ise \c{c}o\u{g}unlukla Buddhist k\"{u}lt\"{u}re ait fig\"{u}rler yer almakta olup, Avad\={a}na ve C\={a}taka metinlerine ait sahneler ustalıkla resmedilmi\c{s}tir. Bu renkli duvar resimlerinin geleneksel Asya resim sanatının da \"{o}nc\"{u}s\"{u} oldu\u{g}u d\"{u}\c{s}\"{u}n\"{u}lmektedir. Bu \c{c}alı\c{s}mada ise, toplamda otuz tane olan Acanta ma\u{g}aralarından, s\"{o}z\"{u} edilen unsurlar d\^{a}hilinde, vih\={a}ra bi\c{c}imindeki yirmi be\c{s} tanesi incelenmi\c{s}tir. B\"{o}ylece, Hint gelene\u{g}inin Buddhist inanca ait k\"{u}lt\"{u}rel mirası ile ilgili yapılan \c{c}alı\c{s}malara katkıda bulunulmak istenmi\c{s}tir.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Hint’e ait oldukça kıymetli izleri içerisinde barındıran Acanta Mağaraları, kadim Hint tarihi ve kültürü açısından önemli bir yere sahiptir. Acanta mağaraları yapılış tarihleri ve biçimsel özellikleri bakımından iki gruba ayrılmaktadır. Tarihsel süreçte, milattan önceki döneme ait olanlar, birinci grup; milattan sonra 4. yüzyıl itibarıyla oyulmuş olanlar ise ikinci grup olarak adlandırılmaktadır. Yapılış biçimleri açısından da Hint’e özgü haliyle, vihāralar ve çaityalar olmak üzere ikiye ayrılırlar. Çalışmamıza konu olan vihāralar ise, verandası, iç ve dış sütunları, heykel, kabartma ve duvar resimleriyle, her biri ayrı ayrı kıymetli, birer sanat eseri olma özelliği taşımaktadır. Mağaralardaki duvar resimlerinde ise çoğunlukla Buddhist kültüre ait figürler yer almakta olup, Avadāna ve Cātaka metinlerine ait sahneler ustalıkla resmedilmiştir. Bu renkli duvar resimlerinin geleneksel Asya resim sanatının da öncüsü olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada ise, toplamda otuz tane olan Acanta mağaralarından, sözü edilen unsurlar dâhilinde, vihāra biçimindeki yirmi beş tanesi incelenmiştir. Böylece, Hint geleneğinin Buddhist inanca ait kültürel mirası ile ilgili yapılan çalışmalara katkıda bulunulmak istenmiştir.
32.
Kökdemir, Esra
Hint-Āri Toplumunda Su Kültü ve Rigveda’da Su ve Nehir İlahileri Journal Article
In: Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, vol. 2, no. 2, pp. 33–49, 2018.
@article{article_499205,
title = {Hint-\={A}ri Toplumunda Su K\"{u}lt\"{u} ve Rigveda’da Su ve Nehir \.{I}lahileri},
author = {Esra K\"{o}kdemir},
year = {2018},
date = {2018-01-01},
urldate = {2018-01-01},
journal = {Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi},
volume = {2},
number = {2},
pages = {33\textendash49},
publisher = {Sadık Hacı},
abstract = {\<p\> \</p\> \<p class="MsoNormal" style="margin-top:0cm;margin-right:42.55pt;margin-bottom:12pt;margin-left:1cm;text-align:justify;text-indent:42.55pt;"\> \<span style="font-size:12pt;line-height:115%;font-family:’Times New Roman’, serif;"\>Yaratılı\c{s}tan
beri \"{o}nemli bir yere sahip olan su, ilk \c{c}a\u{g}lardan beri insanlar i\c{c}in bir ya\c{s}am
kayna\u{g}ı olmu\c{s}tur. B\"{o}ylece insanlar su kaynaklarının oldu\u{g}u b\"{o}lgelere
yerle\c{s}mi\c{s}ler ve uygarlıklarını bu b\"{o}lgelerde kurmu\c{s}lardır. T\"{u}m toplumlarda
oldu\u{g}u gibi Hint toplumu i\c{c}in de “su” b\"{u}y\"{u}k bir \"{o}neme sahiptir. \c{C}\"{u}nk\"{u} onlar
anlam veremedikleri \c{c}e\c{s}itli do\u{g}a olayları kar\c{s}ısında kendilerini aciz g\"{o}r\"{u}p bu
do\u{g}a olaylarını ancak tanrısal bir g\"{u}c\"{u}n yapabilece\u{g}ine inanmı\c{s}lardır. Bu
y\"{u}zden her bir tanrı(\c{c}a) ismini bu d\"{u}\c{s}\"{u}nceye g\"{o}re vermi\c{s}lerdir. Aslında bir t\"{u}r
animizmin de g\"{o}stergesi olan su k\"{u}lt\"{u} Hint toplumunda olduk\c{c}a yaygın bir
\c{s}ekilde g\"{o}r\"{u}lmektedir. Su k\"{u}lt\"{u} gibi ate\c{s}, ya\u{g}mur ve g\"{u}ne\c{s} gibi do\u{g}al
fenomenler tanrıla\c{s}tırılmı\c{s}tır. Agni “ate\c{s}”, \.{I}ndra “fırtına”, Dyaus “g\"{o}ky\"{u}z\"{u},
cennet”, Prthiv\={i} “d\"{u}nya”, Surya “g\"{u}ne\c{s}”, Ushas “\c{s}afak” olarak bilinmektedirler.
M.\"{O}. 1500 yıllarında yazıldıkları var sayılan ve Hinduların en eski kitabı olan
Rigveda’da tanrılara sunulan ilahilerin yanı sıra “su, nehir” gibi isimler
ta\c{s}ıyan ilahilerin oldu\u{g}u da g\"{o}r\"{u}lmektedir. Bu \c{c}alı\c{s}mada, kutsal kitaplarında
suyu nasıl ilahla\c{s}tırdıklarını inceleyerek toplumun ya\c{s}ayı\c{s} tarzı hakkında
bilgiler ortaya koymaya \c{c}alı\c{s}ılacaktır. \c{C}alı\c{s}maya, Hintlilerin ilk kutsal kitabı olan Rigveda ilahilerindeki “su” ve “nehir” ilahileri konu olacaktır. \</span\> \</p\> \<p\> \</p\>},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
<p> </p> <p class="MsoNormal" style="margin-top:0cm;margin-right:42.55pt;margin-bottom:12pt;margin-left:1cm;text-align:justify;text-indent:42.55pt;"> <span style="font-size:12pt;line-height:115%;font-family:’Times New Roman’, serif;">Yaratılıştan
beri önemli bir yere sahip olan su, ilk çağlardan beri insanlar için bir yaşam
kaynağı olmuştur. Böylece insanlar su kaynaklarının olduğu bölgelere
yerleşmişler ve uygarlıklarını bu bölgelerde kurmuşlardır. Tüm toplumlarda
olduğu gibi Hint toplumu için de “su” büyük bir öneme sahiptir. Çünkü onlar
anlam veremedikleri çeşitli doğa olayları karşısında kendilerini aciz görüp bu
doğa olaylarını ancak tanrısal bir gücün yapabileceğine inanmışlardır. Bu
yüzden her bir tanrı(ça) ismini bu düşünceye göre vermişlerdir. Aslında bir tür
animizmin de göstergesi olan su kültü Hint toplumunda oldukça yaygın bir
şekilde görülmektedir. Su kültü gibi ateş, yağmur ve güneş gibi doğal
fenomenler tanrılaştırılmıştır. Agni “ateş”, İndra “fırtına”, Dyaus “gökyüzü,
cennet”, Prthivī “dünya”, Surya “güneş”, Ushas “şafak” olarak bilinmektedirler.
M.Ö. 1500 yıllarında yazıldıkları var sayılan ve Hinduların en eski kitabı olan
Rigveda’da tanrılara sunulan ilahilerin yanı sıra “su, nehir” gibi isimler
taşıyan ilahilerin olduğu da görülmektedir. Bu çalışmada, kutsal kitaplarında
suyu nasıl ilahlaştırdıklarını inceleyerek toplumun yaşayış tarzı hakkında
bilgiler ortaya koymaya çalışılacaktır. Çalışmaya, Hintlilerin ilk kutsal kitabı olan Rigveda ilahilerindeki “su” ve “nehir” ilahileri konu olacaktır. </span> </p> <p> </p>
beri önemli bir yere sahip olan su, ilk çağlardan beri insanlar için bir yaşam
kaynağı olmuştur. Böylece insanlar su kaynaklarının olduğu bölgelere
yerleşmişler ve uygarlıklarını bu bölgelerde kurmuşlardır. Tüm toplumlarda
olduğu gibi Hint toplumu için de “su” büyük bir öneme sahiptir. Çünkü onlar
anlam veremedikleri çeşitli doğa olayları karşısında kendilerini aciz görüp bu
doğa olaylarını ancak tanrısal bir gücün yapabileceğine inanmışlardır. Bu
yüzden her bir tanrı(ça) ismini bu düşünceye göre vermişlerdir. Aslında bir tür
animizmin de göstergesi olan su kültü Hint toplumunda oldukça yaygın bir
şekilde görülmektedir. Su kültü gibi ateş, yağmur ve güneş gibi doğal
fenomenler tanrılaştırılmıştır. Agni “ateş”, İndra “fırtına”, Dyaus “gökyüzü,
cennet”, Prthivī “dünya”, Surya “güneş”, Ushas “şafak” olarak bilinmektedirler.
M.Ö. 1500 yıllarında yazıldıkları var sayılan ve Hinduların en eski kitabı olan
Rigveda’da tanrılara sunulan ilahilerin yanı sıra “su, nehir” gibi isimler
taşıyan ilahilerin olduğu da görülmektedir. Bu çalışmada, kutsal kitaplarında
suyu nasıl ilahlaştırdıklarını inceleyerek toplumun yaşayış tarzı hakkında
bilgiler ortaya koymaya çalışılacaktır. Çalışmaya, Hintlilerin ilk kutsal kitabı olan Rigveda ilahilerindeki “su” ve “nehir” ilahileri konu olacaktır. </span> </p> <p> </p>
33.
Çeliktaş, Müslüme Melis
Hint Tarih Yazıcılığı ve Türk Tarihine Katkıları Journal Article
In: Türk Dünyası Araştırmaları, vol. 120, no. 236, pp. 77–90, 2018.
@article{article_847976,
title = {Hint Tarih Yazıcılı\u{g}ı ve T\"{u}rk Tarihine Katkıları},
author = {M\"{u}sl\"{u}me Melis \c{C}elikta\c{s}},
year = {2018},
date = {2018-01-01},
urldate = {2018-01-01},
journal = {T\"{u}rk D\"{u}nyası Ara\c{s}tırmaları},
volume = {120},
number = {236},
pages = {77\textendash90},
publisher = {T\"{u}rk D\"{u}nyası Ara\c{s}tırmaları Vakfı},
abstract = {G\"{u}ney Asya’daki \"{u}\c{c} b\"{u}y\"{u}k yarımadadan biri olan Hindistan, dil, din ve k\"{u}lt\"{u}r bakımından \"{o}nemli bir yere sahiptir. Bu de\u{g}erlerin yanı sıra olduk\c{c}a k\"{o}kl\"{u} bir tarihi i\c{c}inde barındıran s\"{o}z konusu co\u{g}rafyadaki ilmi belgelerin nitelikleri tartı\c{s}ma konusudur. Eski Hindistan’da tarih yazıcılı\u{g}ı, s\"{o}zl\"{u} kaynaklar olması hasebiyle \"{o}zellikle \"{u}lkemizdeki ilim adamları tarafından dikkate \c{s}ayan bulunmamaktadır. Hindistan’da ilk s\"{o}zl\"{u} tarih verilerinin varlıkları M.\"{O}. 1200’lere kadar giden Vedalar ile ba\c{s}layıp Budist ve Caynist eserler, Pur\={a}n\^{i}alar, kral \c{s}ecereleri, kitabeler ve paralarla devam eder. Daha \c{c}ok dini ve felsefi d\"{u}\c{s}\"{u}nceleri i\c{c}inde barındıran bu metinler, ortaya konuldu\u{g}u devrin ya\c{s}am tarzı, gelenek ve g\"{o}renekleri hakkında bilgi vermesine ra\u{g}men bu kaynaklarda bahsi ge\c{c}en tarihi olayların ayrıntı ve kronolojilerini \c{c}\"{o}zmek olduk\c{c}a zordur. Dolayısıyla Hint tarih yazıcılı\u{g}ını \c{C}in, Bizans, Grek Asur, Babil, S\"{u}mer gibi milletlere ait kaynaklar ile kıyaslamak m\"{u}mk\"{u}n de\u{g}ildir. Ancak tarih ilmi sadece siyasi olayları de\u{g}il k\"{u}lt\"{u}rel ve sosyal hayatı da konu alması sebebiyle eski Hint belgelerinin \"{o}nemini kimse ink\^{a}r edemez. Bu y\"{u}zden \"{o}zellikle eski Hint metinleri bu konu¬da olduk\c{c}a zengindir. Bu \c{c}alı\c{s}mada d\"{u}nyada en eski tarihe sahip toplumlardan olan Hintlilerde¬ki tarih yazıcılı\u{g}ı eski d\"{o}nemlerden ba\c{s}layarak ele alınacak, T\"{u}rk tarihi ile ilgili kısımları vurgulanıp de\u{g}erlendirilecektir. Ayrıca sonu\c{c} kısmında Hint vesikala¬rının T\"{u}rk tarihine olan katkılarından bahsedilecektir.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Güney Asya’daki üç büyük yarımadadan biri olan Hindistan, dil, din ve kültür bakımından önemli bir yere sahiptir. Bu değerlerin yanı sıra oldukça köklü bir tarihi içinde barındıran söz konusu coğrafyadaki ilmi belgelerin nitelikleri tartışma konusudur. Eski Hindistan’da tarih yazıcılığı, sözlü kaynaklar olması hasebiyle özellikle ülkemizdeki ilim adamları tarafından dikkate şayan bulunmamaktadır. Hindistan’da ilk sözlü tarih verilerinin varlıkları M.Ö. 1200’lere kadar giden Vedalar ile başlayıp Budist ve Caynist eserler, Purānîalar, kral şecereleri, kitabeler ve paralarla devam eder. Daha çok dini ve felsefi düşünceleri içinde barındıran bu metinler, ortaya konulduğu devrin yaşam tarzı, gelenek ve görenekleri hakkında bilgi vermesine rağmen bu kaynaklarda bahsi geçen tarihi olayların ayrıntı ve kronolojilerini çözmek oldukça zordur. Dolayısıyla Hint tarih yazıcılığını Çin, Bizans, Grek Asur, Babil, Sümer gibi milletlere ait kaynaklar ile kıyaslamak mümkün değildir. Ancak tarih ilmi sadece siyasi olayları değil kültürel ve sosyal hayatı da konu alması sebebiyle eski Hint belgelerinin önemini kimse inkâr edemez. Bu yüzden özellikle eski Hint metinleri bu konu¬da oldukça zengindir. Bu çalışmada dünyada en eski tarihe sahip toplumlardan olan Hintlilerde¬ki tarih yazıcılığı eski dönemlerden başlayarak ele alınacak, Türk tarihi ile ilgili kısımları vurgulanıp değerlendirilecektir. Ayrıca sonuç kısmında Hint vesikala¬rının Türk tarihine olan katkılarından bahsedilecektir.
34.
Kayalı, Yalçın
Upon Ritusamhāra of Kālidāsa, Indian poet and writer Journal Article
In: International Journal of Social Sciences and Education Research, vol. 3, no. 5 S, pp. 1823–1831, 2017, ISSN: 2149-5939.
@article{Kayalı2017,
title = {Upon Ritusamh\={a}ra of K\={a}lid\={a}sa, Indian poet and writer},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı},
doi = {10.24289/ijsser.339884},
issn = {2149-5939},
year = {2017},
date = {2017-10-05},
urldate = {2017-10-05},
journal = {International Journal of Social Sciences and Education Research},
volume = {3},
number = {5 S},
pages = {1823--1831},
publisher = {International Journal of Social Sciences and Education Research},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
35.
Kayalı, Yalçın
Kuşan İsminin, Toplumunun ve Hükümdar Unvanlarının Kökeni Üzerine Journal Article
In: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, vol. 57, no. 2, pp. 1020–1036, 2017.
@article{article_1044589,
title = {Ku\c{s}an \.{I}sminin, Toplumunun ve H\"{u}k\"{u}mdar Unvanlarının K\"{o}keni \"{U}zerine},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı},
year = {2017},
date = {2017-01-01},
urldate = {2017-01-01},
journal = {Ankara \"{U}niversitesi Dil ve Tarih-Co\u{g}rafya Fak\"{u}ltesi Dergisi},
volume = {57},
number = {2},
pages = {1020\textendash1036},
publisher = {Ankara \"{U}niversitesi},
abstract = {Asya’nın g\"{u}neyindeki \"{u}\c{c} b\"{u}y\"{u}k yarımadadan biri olan Hindistan, kadim tarihi boyunca farklı k\"{u}lt\"{u}re ve etnik k\"{o}kene ait toplumların g\"{o}\c{c} etti\u{g}i \"{o}nemli bir merkez olmu\c{s}tur. Orta Asya k\"{o}kenli bu toplumlar \"{o}zellikle, Hindistan’ın kuzeyine yerle\c{s}erek zaman i\c{c}inde birbirinden b\"{u}y\"{u}k devletler ve imparatorluklar kurmu\c{s} ve Hindistan siyasi tarihinde \"{o}nemli roller \"{u}stlenmi\c{s}lerdir. Ku\c{s}anlar da bu devletlerden biridir. Ku\c{s}anlar Orta Asya’dan Kuzey Hindistan’ın b\"{u}y\"{u}k bir b\"{o}l\"{u}m\"{u}ne kadar uzanan geni\c{s} bir co\u{g}rafyada egemen olmu\c{s} k\"{o}kl\"{u} bir imparatorluktur. T\"{u}rk k\"{o}kenli oldu\u{g}u konusunda olduk\c{c}a g\"{u}\c{c}l\"{u} kanıtlar bulunan Ku\c{s}anların, Orta Asya anavatanlı Y\"{u}e\c{c}i kabilesi men\c{s}eli oldu\u{g}u d\"{u}\c{s}\"{u}n\"{u}l\"{u}r. Biz de bu \c{c}alı\c{s}mamızda Y\"{u}e\c{c}i kabilesinin b\"{u}y\"{u}k Ku\c{s}an \.{I}mparatorlu\u{g}u olma s\"{u}recindeki d\"{o}nemde Ku\c{s}an isminin, toplumunun ve h\"{u}k\"{u}mdar isim ya da unvanlarının k\"{o}kenleri konusundaki varsayımları, ilgili literat\"{u}r ba\u{g}lamında aktarmaya \c{c}alı\c{s}aca\u{g}ız.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Asya’nın güneyindeki üç büyük yarımadadan biri olan Hindistan, kadim tarihi boyunca farklı kültüre ve etnik kökene ait toplumların göç ettiği önemli bir merkez olmuştur. Orta Asya kökenli bu toplumlar özellikle, Hindistan’ın kuzeyine yerleşerek zaman içinde birbirinden büyük devletler ve imparatorluklar kurmuş ve Hindistan siyasi tarihinde önemli roller üstlenmişlerdir. Kuşanlar da bu devletlerden biridir. Kuşanlar Orta Asya’dan Kuzey Hindistan’ın büyük bir bölümüne kadar uzanan geniş bir coğrafyada egemen olmuş köklü bir imparatorluktur. Türk kökenli olduğu konusunda oldukça güçlü kanıtlar bulunan Kuşanların, Orta Asya anavatanlı Yüeçi kabilesi menşeli olduğu düşünülür. Biz de bu çalışmamızda Yüeçi kabilesinin büyük Kuşan İmparatorluğu olma sürecindeki dönemde Kuşan isminin, toplumunun ve hükümdar isim ya da unvanlarının kökenleri konusundaki varsayımları, ilgili literatür bağlamında aktarmaya çalışacağız.
36.
Büyükbahçeci, Esra
Hint Edebiyatından Seçilmiş “Lanet Motifi” Öyküleri Journal Article
In: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, vol. 57, no. 2, pp. 1441–1453, 2017.
@article{article_1044730,
title = {Hint Edebiyatından Se\c{c}ilmi\c{s} “Lanet Motifi” \"{O}yk\"{u}leri},
author = {Esra B\"{u}y\"{u}kbah\c{c}eci},
year = {2017},
date = {2017-01-01},
urldate = {2017-01-01},
journal = {Ankara \"{U}niversitesi Dil ve Tarih-Co\u{g}rafya Fak\"{u}ltesi Dergisi},
volume = {57},
number = {2},
pages = {1441\textendash1453},
publisher = {Ankara \"{U}niversitesi},
abstract = {Hint masallarının gerek Hint edebiyatında gerekse d\"{u}nya edebiyatında \"{o}nemli bir yeri vardır. Bu co\u{g}ra b\"{o}lgenin geni\c{s} masal birikimlerine sahip olması, bize k\"{u}lt\"{u}rlerini ve ya\c{s}am tarzlarını yakından tanıma imk\^{a}nı verir. \^{A}deta bir okyanusun i\c{c}inden se\c{c}ip inceledi\u{g}imiz lanet motii masallar, Hintlilerin sosyo-k\"{u}lt\"{u}rel yapısını tanımamıza imk\^{a}n vermektedir. Bu \c{c}alı\c{s}mada, Hint edebi eserleri ı\c{s}ı\u{g}ında R\^{a}m\~{a}yana, Mah\={a}bh\={a}rata, Skanda Pur\={a}ṇa, Padma Pur\={a}ṇa, Vishṇu Pur\={a}ṇa, Vaman\={a} Pur\={a}ṇa, Kath\={a}sarits\={a}gara, ve \c{S}akuntal\={a} lanet, “Tanrılar, Ermi\c{s}ler, Mitolojik Varlıklar ve Sıradan \.{I}nsanlar Tarafından Yapılanlar” ba\c{s}lıkları altında incelenmi\c{s}tir. Bu hik\^{a}yelerde, genellikle benzer sebeplerden dolayı hata yapan ki\c{s}iye cezası verilmek \"{u}zere lanet edildi\u{g}i g\"{o}r\"{u}lm\"{u}\c{s}t\"{u}r. \"{O}rne\u{g}in ermi\c{s}lerin lanet hik\^{a}yelerinde, ermi\c{s}in kendisine yapılan b\"{u}y\"{u}k bir saygısızlık sonucu lanet etti\u{g}i anla\c{s}ılmı\c{s}tır. S\"{o}z konusu “saygısızlık” temasının Hint edebiyatında \c{c}ok fazla \"{o}rne\u{g}i bulunmaktadır.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Hint masallarının gerek Hint edebiyatında gerekse dünya edebiyatında önemli bir yeri vardır. Bu coğra bölgenin geniş masal birikimlerine sahip olması, bize kültürlerini ve yaşam tarzlarını yakından tanıma imkânı verir. Âdeta bir okyanusun içinden seçip incelediğimiz lanet motii masallar, Hintlilerin sosyo-kültürel yapısını tanımamıza imkân vermektedir. Bu çalışmada, Hint edebi eserleri ışığında Râmãyana, Mahābhārata, Skanda Purāṇa, Padma Purāṇa, Vishṇu Purāṇa, Vamanā Purāṇa, Kathāsaritsāgara, ve Şakuntalā lanet, “Tanrılar, Ermişler, Mitolojik Varlıklar ve Sıradan İnsanlar Tarafından Yapılanlar” başlıkları altında incelenmiştir. Bu hikâyelerde, genellikle benzer sebeplerden dolayı hata yapan kişiye cezası verilmek üzere lanet edildiği görülmüştür. Örneğin ermişlerin lanet hikâyelerinde, ermişin kendisine yapılan büyük bir saygısızlık sonucu lanet ettiği anlaşılmıştır. Söz konusu “saygısızlık” temasının Hint edebiyatında çok fazla örneği bulunmaktadır.
37.
Çoruk, F. Jale Gül; Kayalı, Yalçın
Ermeni ve Sanskrit Dillerinden Örneklerle Çeviride Eşdeğerlik Sorunu ve Tarihi Journal Article
In: Folklor/Edebiyat, vol. 22, no. 85, pp. 171–182, 2016.
@article{article_463287,
title = {Ermeni ve Sanskrit Dillerinden \"{O}rneklerle \c{C}eviride E\c{s}de\u{g}erlik Sorunu ve Tarihi},
author = {F. Jale G\"{u}l \c{C}oruk and Yal\c{c}ın Kayalı},
year = {2016},
date = {2016-01-01},
urldate = {2016-01-01},
journal = {Folklor/Edebiyat},
volume = {22},
number = {85},
pages = {171\textendash182},
publisher = {Uluslararası Kıbrıs \"{U}niversitesi},
abstract = {\<p\>Matematiksel bir terim olan e\c{s}de\u{g}erlik kavramı, dilbilimsel bir yakla\c{s}ımın sonucu olarak \</p\> \<p\>edebiyatta da yer almı\c{s}tır. Erek metin ve kaynak metin arasındaki ili\c{s}kinin anla\c{s}ılırlı\u{g}ı ya da \</p\> \<p\>karma\c{s}ıklı\u{g}ı, e\c{s}de\u{g}erlik kavramı \"{u}zerinden tartı\c{s}ılmaktadır. E\c{s}de\u{g}erlik yani \"{o}zg\"{u}n metnin \</p\> \<p\>etkisinin \c{c}eviri metinde de var olması 1960’lardan g\"{u}n\"{u}m\"{u}ze de\u{g}in etkisini koruyan bir konu \</p\> \<p\>olmu\c{s}tur. Bu ba\u{g}lamda, d\"{u}zanlamsal e\c{s}de\u{g}erlik, yananlamsal e\c{s}de\u{g}erlik, kelime seviyesinde \</p\> \<p\>e\c{s}de\u{g}erlik, dinamik e\c{s}de\u{g}erlik vb. farklı terimlerle adlandırılan \c{c}e\c{s}itli e\c{s}de\u{g}erlik sınıflandırmaları \</p\> \<p\>yapılmı\c{s}tır. Bunlar e\c{s}de\u{g}erlik sorunu tartı\c{s}malarında \"{o}nemli bir yere sahiptir. “Ermeni \</p\> \<p\>ve Sanskrit Dillerinden \"{O}rneklerle \c{C}eviride E\c{s}de\u{g}erlik Sorunu ve Tarihi” ba\c{s}lı\u{g}ını ta\c{s}ıyan \</p\> \<p\>bu \c{c}alı\c{s}mamızda, \"{o}ncelikle \c{c}eviribilim perspektifinde e\c{s}de\u{g}erlik sorununun tarihi hakkında \</p\> \<p\>yapılan yorum ve \c{c}alı\c{s}malara de\u{g}indik. Ardından erek dil olarak se\c{c}ti\u{g}imiz Ermeni ve Sanskrit \</p\> \<p\>dillerindeki metinlerin, hedef dil yani T\"{u}rk\c{c}edeki \c{c}eviri metin durumundaki g\"{o}r\"{u}nt\"{u}s\"{u}n\"{u} \</p\> \<p\>sunduk. B\"{o}ylelikle erek Ermeni ve Sanskrit dillerinden alınan orijinal metinlerin birbirinden \</p\> \<p\>farklı s\"{o}zc\"{u}kler ve t\"{u}mce yapıları kullanılarak da hedef dile aktarılabilece\u{g}ini g\"{o}stermi\c{s} \</p\> \<p\>olduk. Zira bu farklılıklar, e\c{s}de\u{g}erlik ba\u{g}lamındaki sorunların kayna\u{g}ını olu\c{s}turmaktadır. \</p\> \<p\>\c{C}alı\c{s}mamızın son a\c{s}amasında ise birbirinden farklı bu iki \c{c}eviri metnin, e\c{s}de\u{g}erlik ba\u{g}lamındaki \</p\> \<p\>durumunu erek ve hedef diller arasındaki dilin mekanik yapısı, s\"{o}zc\"{u}k da\u{g}arcı\u{g}ı ve \</p\> \<p\>sosyo-k\"{u}lt\"{u}rel unsurlar ba\u{g}lamındaki de\u{g}i\c{s}kenleri de g\"{o}z \"{o}n\"{u}nde bulundurarak de\u{g}erlendirmeye \</p\> \<p\>\c{c}alı\c{s}tık. \</p\>},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
<p>Matematiksel bir terim olan eşdeğerlik kavramı, dilbilimsel bir yaklaşımın sonucu olarak </p> <p>edebiyatta da yer almıştır. Erek metin ve kaynak metin arasındaki ilişkinin anlaşılırlığı ya da </p> <p>karmaşıklığı, eşdeğerlik kavramı üzerinden tartışılmaktadır. Eşdeğerlik yani özgün metnin </p> <p>etkisinin çeviri metinde de var olması 1960’lardan günümüze değin etkisini koruyan bir konu </p> <p>olmuştur. Bu bağlamda, düzanlamsal eşdeğerlik, yananlamsal eşdeğerlik, kelime seviyesinde </p> <p>eşdeğerlik, dinamik eşdeğerlik vb. farklı terimlerle adlandırılan çeşitli eşdeğerlik sınıflandırmaları </p> <p>yapılmıştır. Bunlar eşdeğerlik sorunu tartışmalarında önemli bir yere sahiptir. “Ermeni </p> <p>ve Sanskrit Dillerinden Örneklerle Çeviride Eşdeğerlik Sorunu ve Tarihi” başlığını taşıyan </p> <p>bu çalışmamızda, öncelikle çeviribilim perspektifinde eşdeğerlik sorununun tarihi hakkında </p> <p>yapılan yorum ve çalışmalara değindik. Ardından erek dil olarak seçtiğimiz Ermeni ve Sanskrit </p> <p>dillerindeki metinlerin, hedef dil yani Türkçedeki çeviri metin durumundaki görüntüsünü </p> <p>sunduk. Böylelikle erek Ermeni ve Sanskrit dillerinden alınan orijinal metinlerin birbirinden </p> <p>farklı sözcükler ve tümce yapıları kullanılarak da hedef dile aktarılabileceğini göstermiş </p> <p>olduk. Zira bu farklılıklar, eşdeğerlik bağlamındaki sorunların kaynağını oluşturmaktadır. </p> <p>Çalışmamızın son aşamasında ise birbirinden farklı bu iki çeviri metnin, eşdeğerlik bağlamındaki </p> <p>durumunu erek ve hedef diller arasındaki dilin mekanik yapısı, sözcük dağarcığı ve </p> <p>sosyo-kültürel unsurlar bağlamındaki değişkenleri de göz önünde bulundurarak değerlendirmeye </p> <p>çalıştık. </p>
38.
Kayalı, Yalçın; Çoruk, F. Jale Gül
Türk, Hint ve Ermeni Kültürleri ve Edebiyatlarında Çeviri Çalışmaları ve Tarihi Journal Article
In: Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, no. 53, pp. 114–123, 2016.
@article{article_366135,
title = {T\"{u}rk, Hint ve Ermeni K\"{u}lt\"{u}rleri ve Edebiyatlarında \c{C}eviri \c{C}alı\c{s}maları ve Tarihi},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı and F. Jale G\"{u}l \c{C}oruk},
year = {2016},
date = {2016-01-01},
urldate = {2016-01-01},
journal = {Akademik Bakı\c{s} Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi},
number = {53},
pages = {114\textendash123},
publisher = {Akademik Bakı\c{s}},
abstract = {Bu \c{c}alı\c{s}ma T\"{u}rk, Hint ve Ermeni k\"{u}lt\"{u}rleri ve edebiyatlarındaki \c{c}eviri \c{c}alı\c{s}maları ve tarihi ba\c{s}lı\u{g}ıyla, ilgili toplumlara ait \c{c}eviri etkinli\u{g}inin tarihsel s\"{u}re\c{c}te izledi\u{g}i yol ve \c{c}eviri metinlerin t\"{u}r\"{u}, yapısı ve i\c{c}erikleri hakkındaki bilgileri sunmak amacıyla yapılmı\c{s}tır. B\"{o}ylece \c{c}eviri \c{c}alı\c{s}maları tarihi hakkındaki alan yazına, ilgili k\"{u}lt\"{u}rlerdeki \c{c}eviri faaliyetleri hakkındaki bilgiler aktarılmak istenmi\c{s}tir. Zira \"{u}lkemizde yapılan \c{c}eviri k\"{u}lt\"{u}r\"{u} tarihi hakkındaki \c{c}alı\c{s}malarda, Hint ve Ermeni toplumlarındaki \c{c}eviri faaliyetleriyle ilgili ayrıntılı bilgilere de\u{g}inilmemi\c{s}tir. Biz de bu sebeple \"{o}ncelikle, kendi k\"{u}lt\"{u}r\"{u}m\"{u}zdeki durumu aktarıp sonrasında Hint ve Ermeni k\"{u}lt\"{u}rlerindeki \c{c}eviri faaliyetlerine ve tarihine de\u{g}inmeye \c{c}alı\c{s}arak kar\c{s}ıla\c{s}tırmalı bir ara\c{s}tırma yapmayı hedefledik},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Bu çalışma Türk, Hint ve Ermeni kültürleri ve edebiyatlarındaki çeviri çalışmaları ve tarihi başlığıyla, ilgili toplumlara ait çeviri etkinliğinin tarihsel süreçte izlediği yol ve çeviri metinlerin türü, yapısı ve içerikleri hakkındaki bilgileri sunmak amacıyla yapılmıştır. Böylece çeviri çalışmaları tarihi hakkındaki alan yazına, ilgili kültürlerdeki çeviri faaliyetleri hakkındaki bilgiler aktarılmak istenmiştir. Zira ülkemizde yapılan çeviri kültürü tarihi hakkındaki çalışmalarda, Hint ve Ermeni toplumlarındaki çeviri faaliyetleriyle ilgili ayrıntılı bilgilere değinilmemiştir. Biz de bu sebeple öncelikle, kendi kültürümüzdeki durumu aktarıp sonrasında Hint ve Ermeni kültürlerindeki çeviri faaliyetlerine ve tarihine değinmeye çalışarak karşılaştırmalı bir araştırma yapmayı hedefledik
39.
Kayalı, Yalçın
HİNT VE TÜRK MİTOLOJİLERİNDE BALIK MOTİFİ Journal Article
In: Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, no. 58, pp. 252–265, 2016.
@article{article_366442,
title = {H\.{I}NT VE T\"{U}RK M\.{I}TOLOJ\.{I}LER\.{I}NDE BALIK MOT\.{I}F\.{I}},
author = {Yal\c{c}ın Kayalı},
year = {2016},
date = {2016-01-01},
urldate = {2016-01-01},
journal = {Akademik Bakı\c{s} Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi},
number = {58},
pages = {252\textendash265},
publisher = {Akademik Bakı\c{s}},
abstract = {J. Campbell, \.{I}lkel Mitoloji ba\c{s}lı\u{g}ını ta\c{s}ıyan eserinin giri\c{s} b\"{o}l\"{u}m\"{u}nde, B\"{u}t\"{u}n d\"{u}nya mitolojilerinin kar\c{s}ıla\c{s}tırmalı incelenmesi, bizi insanlı\u{g}ın k\"{u}lt\"{u}rel tarihini bir b\"{u}t\"{u}n olarak ele almaya zorlamaktadır. der. \"{O}yle ki d\"{u}nyanın farklı b\"{o}lgelerine ait ortak mitler, bazen aynı bazen de farklı \"{o}zellikleri barındıran yapılarıyla kar\c{s}ımıza \c{c}ıkmakta ve toplumların ilgili mitlere y\"{u}kledikleri de\u{g}erleri ve \"{o}zellikleri bize yansıtmaktadır. Bu yansıma toplumların k\"{u}lt\"{u}rel, sosyal ve manevi \"{o}zellikleri hakkında yorumlar yapmamızı sa\u{g}ladı\u{g}ı gibi; bu ortak motifler, ortak fig\"{u}rler hakkındaki g\"{o}r\"{u}\c{s}ler, kar\c{s}ıla\c{s}tırmalı mitoloji \c{c}alı\c{s}malarına da katkı sa\u{g}lamaktadır. Biz de Hint ve T\"{u}rk Mitolojilerinde Balık Motifi ba\c{s}lı\u{g}ını ta\c{s}ıyan bu \c{c}alı\c{s}mamızda, Hint ve T\"{u}rk mitolojilerindeki Balık motifi, miti hakkında bilgiler vermeye \c{c}alı\c{s}aca\u{g}ız. Hint mitolojisinde balık, tıpkı T\"{u}rk mitolojisinde oldu\u{g}u gibi yaratılı\c{s} ve tufan konularıyla ili\c{s}kilendirilir. Ayrıca Hinduların kutsal tanrısı Vi\c{s}nunun da \"{u}nl\"{u} on avatarından biridir ve Matsya olarak adlandırılır. Hint mitolojisine ait unsurları barındıran ve Hint toplumunun Sanskrit diliyle yazılmı\c{s} kadim eserlerinde de Matsya (balık) miti ile ilgili bir\c{c}ok efsane anlatılır. Hint edebiyatında balık miti, ilk olarak \c{S}atapatha Brahmanada ki (I, 8:1) tufan efsanesinde g\"{o}r\"{u}n\"{u}r. Bu anlatıda insan ırkının atalarından yedinci Manuyu selden kurtarır. Daha sonraki d\"{o}nem eserlerinden Puranalarda da Matsya (balık) miti ile ilgili efsanelere rastlanılmaktadır. \c{C}oruhlu, T\"{u}rk mitolojisinde \"{o}zellikle de Verbitskiyin derledi\u{g}i Altay yaratılı\c{s} destanında balı\u{g}ın \"{o}nemli bir yer tuttu\u{g}unu ifade eder. T\"{u}rk kozmolojisinde balık, g\"{o}k g\"{u}r\"{u}lt\"{u}s\"{u} unsurunun hayvan \c{s}eklindeki bi\c{c}imi olarak g\"{o}r\"{u}l\"{u}r. Yeniden do\u{g}u\c{s}, yaratılı\c{s}, bolluk, bereket, refah ve huzurun simgesidir. Eski T\"{u}rk efsanelerinde Ak Ana derin sulardan \c{c}ıkar ve yery\"{u}z\"{u}n\"{u}n yaratılması i\c{c}in g\"{o}revlendirece\u{g}i \"{u}\c{c} balık yaratır. Uygurlar d\"{o}neminde ise, T\"{u}rk toplumlarına sonradan ge\c{c}mi\c{s} olsa da, d\"{u}nyanın bir balık \"{u}zerinde durması efsanesine rastlanılır. Ayrıca Budhizmin etkisiyle olu\c{s}turuldu\u{g}u d\"{u}\c{s}\"{u}n\"{u}len, balık \"{u}zerinde oturan ya da elinde balık ta\c{s}ıyan tanrı fig\"{u}rlerine de rastlanılmaktadır. Hint mitolojisinde balık, tıpkı T\"{u}rk mitolojisinde oldu\u{g}u gibi yaratılı\c{s} ve tufan konularıyla ili\c{s}kilendirilir. Ayrıca Hinduların kutsal tanrısı Vi\c{s}nunun da \"{u}nl\"{u} on avatarından biridir ve Matsya olarak adlandırılır. Hint mitolojisine ait unsurları barındıran ve Hint toplumunun Sanskrit diliyle yazılmı\c{s} kadim eserlerinde de Matsya (balık) miti ile ilgili bir\c{c}ok efsane anlatılır. Hint edebiyatında balık miti, ilk olarak \c{S}atapatha Brahmanada ki (I, 8:1) tufan efsanesinde g\"{o}r\"{u}n\"{u}r. Bu anlatıda insan ırkının atalarından yedinci Manuyu selden kurtarır. Daha sonraki d\"{o}nem eserlerinden Puranalarda da Matsya (balık) miti ile ilgili efsanelere rastlanılmaktadır. \c{C}oruhlu, T\"{u}rk mitolojisinde \"{o}zellikle de Verbitskiyin derledi\u{g}i Altay yaratılı\c{s} destanında balı\u{g}ın \"{o}nemli bir yer tuttu\u{g}unu ifade eder. T\"{u}rk kozmolojisinde balık, g\"{o}k g\"{u}r\"{u}lt\"{u}s\"{u} unsurunun hayvan \c{s}eklindeki bi\c{c}imi olarak g\"{o}r\"{u}l\"{u}r. Yeniden do\u{g}u\c{s}, yaratılı\c{s}, bolluk, bereket, refah ve huzurun simgesidir. Eski T\"{u}rk efsanelerinde Ak Ana derin sulardan \c{c}ıkar ve yery\"{u}z\"{u}n\"{u}n yaratılması i\c{c}in g\"{o}revlendirece\u{g}i \"{u}\c{c} balık yaratır. Uygurlar d\"{o}neminde ise, T\"{u}rk toplumlarına sonradan ge\c{c}mi\c{s} olsa da, d\"{u}nyanın bir balık \"{u}zerinde durması efsanesine rastlanılır. Ayrıca Budhizmin etkisiyle olu\c{s}turuldu\u{g}u d\"{u}\c{s}\"{u}n\"{u}len, balık \"{u}zerinde oturan ya da elinde balık ta\c{s}ıyan tanrı fig\"{u}rlerine de rastlanılmaktadır.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
J. Campbell, İlkel Mitoloji başlığını taşıyan eserinin giriş bölümünde, Bütün dünya mitolojilerinin karşılaştırmalı incelenmesi, bizi insanlığın kültürel tarihini bir bütün olarak ele almaya zorlamaktadır. der. Öyle ki dünyanın farklı bölgelerine ait ortak mitler, bazen aynı bazen de farklı özellikleri barındıran yapılarıyla karşımıza çıkmakta ve toplumların ilgili mitlere yükledikleri değerleri ve özellikleri bize yansıtmaktadır. Bu yansıma toplumların kültürel, sosyal ve manevi özellikleri hakkında yorumlar yapmamızı sağladığı gibi; bu ortak motifler, ortak figürler hakkındaki görüşler, karşılaştırmalı mitoloji çalışmalarına da katkı sağlamaktadır. Biz de Hint ve Türk Mitolojilerinde Balık Motifi başlığını taşıyan bu çalışmamızda, Hint ve Türk mitolojilerindeki Balık motifi, miti hakkında bilgiler vermeye çalışacağız. Hint mitolojisinde balık, tıpkı Türk mitolojisinde olduğu gibi yaratılış ve tufan konularıyla ilişkilendirilir. Ayrıca Hinduların kutsal tanrısı Vişnunun da ünlü on avatarından biridir ve Matsya olarak adlandırılır. Hint mitolojisine ait unsurları barındıran ve Hint toplumunun Sanskrit diliyle yazılmış kadim eserlerinde de Matsya (balık) miti ile ilgili birçok efsane anlatılır. Hint edebiyatında balık miti, ilk olarak Şatapatha Brahmanada ki (I, 8:1) tufan efsanesinde görünür. Bu anlatıda insan ırkının atalarından yedinci Manuyu selden kurtarır. Daha sonraki dönem eserlerinden Puranalarda da Matsya (balık) miti ile ilgili efsanelere rastlanılmaktadır. Çoruhlu, Türk mitolojisinde özellikle de Verbitskiyin derlediği Altay yaratılış destanında balığın önemli bir yer tuttuğunu ifade eder. Türk kozmolojisinde balık, gök gürültüsü unsurunun hayvan şeklindeki biçimi olarak görülür. Yeniden doğuş, yaratılış, bolluk, bereket, refah ve huzurun simgesidir. Eski Türk efsanelerinde Ak Ana derin sulardan çıkar ve yeryüzünün yaratılması için görevlendireceği üç balık yaratır. Uygurlar döneminde ise, Türk toplumlarına sonradan geçmiş olsa da, dünyanın bir balık üzerinde durması efsanesine rastlanılır. Ayrıca Budhizmin etkisiyle oluşturulduğu düşünülen, balık üzerinde oturan ya da elinde balık taşıyan tanrı figürlerine de rastlanılmaktadır. Hint mitolojisinde balık, tıpkı Türk mitolojisinde olduğu gibi yaratılış ve tufan konularıyla ilişkilendirilir. Ayrıca Hinduların kutsal tanrısı Vişnunun da ünlü on avatarından biridir ve Matsya olarak adlandırılır. Hint mitolojisine ait unsurları barındıran ve Hint toplumunun Sanskrit diliyle yazılmış kadim eserlerinde de Matsya (balık) miti ile ilgili birçok efsane anlatılır. Hint edebiyatında balık miti, ilk olarak Şatapatha Brahmanada ki (I, 8:1) tufan efsanesinde görünür. Bu anlatıda insan ırkının atalarından yedinci Manuyu selden kurtarır. Daha sonraki dönem eserlerinden Puranalarda da Matsya (balık) miti ile ilgili efsanelere rastlanılmaktadır. Çoruhlu, Türk mitolojisinde özellikle de Verbitskiyin derlediği Altay yaratılış destanında balığın önemli bir yer tuttuğunu ifade eder. Türk kozmolojisinde balık, gök gürültüsü unsurunun hayvan şeklindeki biçimi olarak görülür. Yeniden doğuş, yaratılış, bolluk, bereket, refah ve huzurun simgesidir. Eski Türk efsanelerinde Ak Ana derin sulardan çıkar ve yeryüzünün yaratılması için görevlendireceği üç balık yaratır. Uygurlar döneminde ise, Türk toplumlarına sonradan geçmiş olsa da, dünyanın bir balık üzerinde durması efsanesine rastlanılır. Ayrıca Budhizmin etkisiyle oluşturulduğu düşünülen, balık üzerinde oturan ya da elinde balık taşıyan tanrı figürlerine de rastlanılmaktadır.
40.
Büyükbahçeci, Esra
Hint’te Kast Sisteminin İlk İzleri ve Hint Edebiyatındaki Yeri Journal Article
In: Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, vol. 56, no. 2, pp. 238–255, 2016.
@article{article_1044449,
title = {Hint’te Kast Sisteminin \.{I}lk \.{I}zleri ve Hint Edebiyatındaki Yeri},
author = {Esra B\"{u}y\"{u}kbah\c{c}eci},
year = {2016},
date = {2016-01-01},
urldate = {2016-01-01},
journal = {Ankara \"{U}niversitesi Dil ve Tarih-Co\u{g}rafya Fak\"{u}ltesi Dergisi},
volume = {56},
number = {2},
pages = {238\textendash255},
publisher = {Ankara \"{U}niversitesi},
abstract = {Hint kıtasında ne zaman ortaya \c{c}ıktı\u{g}ı tam olarak bilinmeyen kast sistemi, sosyal ve dini a\c{c}ıdan toplumda derin izler bırakmı\c{s}tır. Kast, Hint toplumunun iskeletidir. Irksal ve dinsel ayrım sonucu ortaya \c{c}ıkmı\c{s} bir piramittir. Kapalı tabakala\c{s}ma tipinin bir \"{o}rne\u{g}i olan kast, toplumdaki farklı ya\c{s}am tarzlarını yansıtır. Bununla birlikte kast \"{u}yelerinin stat\"{u}leri sonsuzdur. Kastlar arası ge\c{c}i\c{s}i yasak oldu\u{g}u gibi farklı kastlardan ki\c{s}ilerin evlenmesi de yasaktır. Bu makalede, sisteme g\"{o}re ayrılmı\c{s} stat\"{u}lerin \"{o}zelliklerini nitel bir yakla\c{s}ımla, Hinduların en eski kutsal kitapları olan \d{R}gveda’daki ilk izlerinden itibaren, gerek dram eserlerinde gerekse destanlarda bu ayrımın topluma nasıl yansıdı\u{g}ı incelenmi\c{s}tir. Makalede ayrıca toplumun dinsel inanı\c{s}larının sosyal yapıyı nasıl etkiledi\u{g}i ve bu etkinin hala devam edip etmedi\u{g}i sorularına cevap bulunmaya \c{c}alı\c{s}ılmı\c{s}tır. Tarihsel s\"{u}re i\c{c}inde g\"{o}rece \c{c}\"{o}z\"{u}lme olsa da kast sisteminin halen etkili bir tabakala\c{s}ma sistemi olarak i\c{s}levsel oldu\u{g}u d\"{u}\c{s}\"{u}n\"{u}lmektedir.},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Hint kıtasında ne zaman ortaya çıktığı tam olarak bilinmeyen kast sistemi, sosyal ve dini açıdan toplumda derin izler bırakmıştır. Kast, Hint toplumunun iskeletidir. Irksal ve dinsel ayrım sonucu ortaya çıkmış bir piramittir. Kapalı tabakalaşma tipinin bir örneği olan kast, toplumdaki farklı yaşam tarzlarını yansıtır. Bununla birlikte kast üyelerinin statüleri sonsuzdur. Kastlar arası geçişi yasak olduğu gibi farklı kastlardan kişilerin evlenmesi de yasaktır. Bu makalede, sisteme göre ayrılmış statülerin özelliklerini nitel bir yaklaşımla, Hinduların en eski kutsal kitapları olan Ṛgveda’daki ilk izlerinden itibaren, gerek dram eserlerinde gerekse destanlarda bu ayrımın topluma nasıl yansıdığı incelenmiştir. Makalede ayrıca toplumun dinsel inanışlarının sosyal yapıyı nasıl etkilediği ve bu etkinin hala devam edip etmediği sorularına cevap bulunmaya çalışılmıştır. Tarihsel süre içinde görece çözülme olsa da kast sisteminin halen etkili bir tabakalaşma sistemi olarak işlevsel olduğu düşünülmektedir.